Ik bin een god

'Kan niet lig op het kerkhof en wul niet lig der naost.' Mien va was niet kinderachtig met zien uutspraken. 'Kan niet bestiet niet.' Hij wus niet van ophaolden as e ienmaol lös was. Ik heb dat ieuwig deurgaon niet van een vrömde.
Mien va was eernsachtig en hij had een stoens karakter, maor drammerig, dat was e ok. Hij lachte niet veule. Hij had zörgen an de kop, zo leek het. Ik deud der alles an om die zörgen op de plek te haolden. Dat vuulde ik as kinderplicht. Va en moe teleurstellen, nee, dat zul ik nooit doen. Ik zul ze met zörgen gaangs haolden en heur beide levens zin geven met mien irritante alom anwezigheid.
Dat zit zo. Lu bint smaangs verslaofd an zukzölf. Ik bin verslaofd an kraanten en an lezen. Om half zeuven valt het Dagblad achter de deure. Miestentieds bin ik nao zes ure al drie maol hen de brievenbusse west. Een wekker heb ik niet van neud. Ik dreum van de klep van de brievenbusse en in de dreum lees ik de kraantenkoppen. In een vrömde stad kiek ik eerst waor een kiosk is zodat ik tegen de aovend een fesoenlijke kraant kopen kan. Zolange ik gien kraantenwinkel vunden heb, jaagt de onrusthormonen mij deur de d' aoders. Ik vergete vrouw en kinder tot ik een kraant heb. As ik het laand in bin -Isphahaan bijveurbield- veur belangrieke zaoken en late weerom kom, koop ik op het station de kraant die ik 's aovends in huus tref. Ik neem een trein laoter a'k der niet tegen rennen kan. Ik ren nooit. Ik heb alle tied veur de kraant. Ik wul alles weten wat der in de wiede wereld gaangs is, en dichterbij. Ik kiek niet op een kilometer. De kraant, dat is mien drugs. Ienmaol in de roes van bedrukt papier zie ik alles.
Mien va was verslaofd an zörgen, hij las gien kraant. Kraanten lezen heb ik van een vrömde. As der niks was om van wakker te liggen, dan kun mien vao niet slaopen. Met mien vraogen huuld ik hum gaangs, zo kun e 's morgen fris van bère.
Toen ik een jaor of zesse was, van zessen klaor, ie weet dat wel, vreug ik: 'Kan oenzelievenheer een stien maken die e zölf niet tillen kan?'OLH kun ja alles. Mien va wus gien antwoord, mien moe ok niet, maor die lag der niet wakker van. Ik kreeg vanzölf gien antwoord. Ik vreug niet meer, ik was een jaor of achte, van achten klaor, ie kent dat wel. Ik poneerde. 'God kan gien veerkaante cirkel maken.' Zo, die was raok. Ik had het opperste gezag in de hoek zet. De puberteit was vrog. Ik wus alles.
Gedurig kreeg ik in de gaten, of in de smiezen, dat weet ik niet meer, dat mien va het wel prettig vund om wakker te liggen van zörgen. Ik was een jaor of tiene, en ik was klaor met het heelal. Ik wus hoe de ruumte en het luchtledige der uutzagen: groot en deurzichtig.
Genot dat zit in de dagelijkse dingen, geluk dat is het kleine en miezerige geluk. Traditie, dat is geluk. Alles weten maakt niet gelukkig. Geluk dat zit in gewoontes. Kopzeerte, zeuren en dan merakel veul andacht, dat is geluk. Zörgen over dingen waor ie gien baos over speulen kunt en waor ie niks aan veraandern kunt. 'Waor mut dat hen met de overbevolking? Hoeveul lu kunt we kwiet op de eerde, en hoeveule der onder? Hoe mut dat met de padden op Vuurlaand en met de vrouwlu in Darfur? Hoe mut dat met de miljarden spermatozoën die elke dag limtig en vol verwachting de pisbuis verlaot en maor ien lot hebt: de dood tussen de laokens, en in het rulle zaand of waor dan ok. Advocaot: hoe mut dat met al die onbevruchte eier van de scharrelkippen? Hoe mut dat met de wereld en met de mèensen?
Prima zörgen. Ie komt bijkaans klaor met die vraogen. Ie bint de 32 jaor veurbij. Paartie lu, zoas ze in de Stellingwarven zegt, bint der niet klaor met. Paartie lu bint alle dagen gaangs met het veurspel, het prettigste wat der bestiet aj de leegte van het zinloze leven niet onder ogen kommen duurt.
Stel oe veur: Gien zörgen om de wereld, gien zörgen om de kinder, gien zörgen om het wark, gien zörgen om warm eten en kaolde draank, wat zul het leven zinloos weden. Wat giet der veule mis in het leven, ooh ooh, haold mij vaste.
Gemieg is pas echt genot, liekt het.
Nao het veurspel van de traditie komt bij toeren, maor wisse niet altied, de daod. En nao de daod is de wereld vanneis woest en ledig. Dat is goed. De daod is het benul dat het heelal met alles der op en der an deurzichtig en groot is. Het leven is zinloos, en dat heurt zo; dat benul dat komp nao ofscheid van het veurspel.
De daod is het benul dat zörgen der bint veur oplosbaore zaoken. Wat is het schierste Drèentse woord, kiek daor kun ie wat an doen. Dat is een vraog om wakker van te liggen. Gemieg, hoe liekt dat as kandidaot veur de eerste plek?
Het leven is transparant, het bestaon is merakel ienvoldig, al kan het merakel stoer weden dat uut te vinden. Paartie lu komt daor niet achter, of pas as ze onder de eerde ligt of uutstrooid bint op het veldtie achter het crematorium. Tot die tied verdoet ze tied met zeuren en ruziemaken. God zöt dat wel. maor hij döt niks an gemieg.
Het heelal met de wereld der bij is groot, vanzölf. Groot genogt om wille an te beleven. Veur elk is der genogt. Om die veurraodschure van goeie en kwaoie kennis leeg te haolen is het handig om veur god te speulen. Ik bin bescheiden en ik haold mij op de achtergrond, net as god die hum ok niet overal met bemuit. Ik stao geern op teniel, maor dan achter het gerdien. Ik bin god, schreef ik boven dit verhaol. Laoter he'k dat veraanderd in: Ik bin een god. Ik weet hoe ik een stien maken kan die ikzölf tillen kan, ik wete hoe ik een veerkaante cirkel teken kan. (Dat giet met een ienvoldig tekenprogramma in de computer. Veur de liefhebbers: grafieken in excel maoken en in paint uutwarken. Het plaatie in word invoegen as watermark en dan een pdf-bestaand van maken. Dit pdf-bestaand in photoshop met de varfspuit inkleuren en uutvergroten. Ie mut wel 256 miljoen kleuren gebruken, aans giet het verkeerd.)
In Griekenlaand hadden lu tempels bouwd veur die onbekende god. Het was een feest van herkenning, leste zummer op de Pelopenesos. Wat een genot, wat een klein gelok, die erkenning van mien kwaliteiten. Zu'n altaar, ik had het zölf bedenken kund. Starker nog. Ik make mijzölf elke dag een altaar as ik leze en schrieve.
Ik schrieve dit geern op: Ik bin een limtige god. Ik bin daor klaor met.
Dat goddelijke benul gef mij ruumte en meuglijkheden; groot en deurzichtig. En wat schiet aander lu daor met op? Dat te zeggen -ik bin een god- gef veul wille veur lu die de mammon van het zeuren, zeiken, miegen, strulen aanbidt. Al die lu die heur in het kruus tast vuuld, die genot zuukt onder het zaand in stee boven het maaiveld met de wereld gaangs te gaon. Enkelt woorden bint genogt veur de zeloten die de de god van argernis op het altaar zet hebt, om met zörgen van aander lu klaor te kommen. Wenteln in ongemak is starker as welke god ok. Lu blieft wie ze worden bint. Ik make mij niet duvels. God is nooit duvels, al kan e dat wel.
Ik kiek en ik zie dat het leven goed is, dat maakt mij god, dat giet vanzölf. Ik zetel op de troon van mien ziel, zunder diepe gedachten.

Gerard Stout